موضوعات پزشکی

دلایل تجمع آهن در کبد

تجمع آهن در کبد ناشی از عوامل ژنتیکی، بیماری‌های زمینه‌ای و عوامل محیطی است. هموکروماتوز ژنتیکی باعث جذب بیش از حد آهن از غذا می‌شود. بت فا آهن اضافی به مرور در کبد و دیگر اندام‌ها ذخیره می‌شود. مصرف مکرر مکمل‌های آهن یا خون‌گیری درمانی روند تجمع آهن را تشدید می‌کند. بیماری‌های مزمن کبد مانند هپاتیت و سیروز اختلالات آهن را افزایش می‌دهند. رژیم غذایی پرآهن و گوشت قرمز سطح آهن را بالا می‌برد. سن و جنسیت نقش تعیین‌کننده دارند و مردان سریع‌تر دچار تجمع آهن می‌شوند. سبک زندگی کم‌تحرک فرآیند انباشته شدن آهن را سرعت می‌بخشد. شناخت این عوامل می‌تواند از آسیب‌های جدی کبدی پیشگیری کند.

2. علائم بالینی

در مراحل اولیه تجمع آهن در کبد معمولاً علامت خاصی ندارد. خستگی و ضعف عمومی از اولین نشانه‌ها هستند. درد یا ناراحتی در ناحیه بالای شکم ممکن است دیده شود. پوست ممکن است برنزی یا خاکستری شود. کاهش وزن غیرقابل توجیه و بی‌اشتهایی شایع است. مشکلات گوارشی مانند تهوع و نفخ گزارش شده‌اند. اختلالات قند خون و دیابت در مراحل پیشرفته مشاهده می‌شوند. در مراحل شدید، نارسایی کبد و زردی پوست و چشم‌ها رخ می‌دهد. تشخیص زودهنگام امکان درمان مؤثر را فراهم می‌کند.

3. تشخیص و آزمایش‌ها

تشخیص تجمع آهن در کبد با ترکیبی از آزمایش‌های خون و تصویربرداری انجام می‌شود. آزمایش فریتین، ترانسفرین و آهن سرم میزان ذخایر آهن را نشان می‌دهد. نسبت اشباع ترانسفرین شاخصی برای میزان آهن انباشته در بدن است. MRI می‌تواند مقدار دقیق آهن کبد را تعیین کند. بیوپسی کبد در موارد خاص برای بررسی آسیب‌ها انجام می‌شود. تاریخچه خانوادگی و ژنتیکی بیمار اهمیت زیادی دارد. آزمایش‌های ژنتیکی جهش‌های هموکروماتوز را شناسایی می‌کنند. تشخیص به موقع از آسیب‌های جبران‌ناپذیر جلوگیری می‌کند. پزشکان معمولاً ترکیبی از روش‌ها را به کار می‌برند.