حمل گازها در خون
مسیرهای اصلی تنفسی
دستگاه تنفسی برای ورود و خروج هوا از چندین بخش ساخته شده است. بینی اولین ورودی هوا بوده و کار آن تمیز کردن، مرطوبسازی و گرم کردن هواست. پس از آن هوا به حلق میرسد که هم در بلع و هم در تنفس نقش دارد. اپیگلوت در این قسمت از ورود غذا به راه هوایی جلوگیری میکند. mafbet حنجره در ادامه مسیر قرار دارد و هم در انتقال هوا و هم در تولید صدا شرکت میکند. نای لولهای است که از حنجره به نایژهها متصل میشود. نایژهها به شاخههای متعدد تقسیم میشوند و در نهایت به برونشیولهای کوچک میرسند. برونشیولها به آلوئولها ختم میشوند که محل اصلی تبادل گاز هستند.
۲. نحوه دم و بازدم
دم با انقباض دیافراگم و حرکت آن به پایین آغاز میشود. عضلات بیندندهای خارجی نیز قفسه سینه را منبسط میکنند. افزایش حجم قفسه سینه باعث کاهش فشار داخلی ریهها میشود. این اختلاف فشار موجب ورود هوا به ریهها میگردد. در بازدم، دیافراگم و عضلات بیندندهای شل میشوند. بازگشت کشسانی ریهها و قفسه سینه حجم را کاهش داده و فشار را افزایش میدهد. این تغییر فشار هوا را از ریهها خارج میسازد. در شرایط سخت، عضلات شکمی به بازدم فعال کمک میکنند. این چرخه پیوسته تنفس، بقا را تضمین میکند.
۳. تبادل گازها در آلوئولها
آلوئولها کیسههای کوچک هوایی هستند که سطح وسیعی برای تبادل فراهم میسازند. اکسیژن موجود در هوا پس از ورود به آلوئولها به دلیل فشار بالاتر به خون انتشار مییابد. در همان زمان، دیاکسیدکربن از خون به آلوئولها منتقل میشود. این تبادل از طریق دیوارههای نازک آلوئول و مویرگها انجام میشود. وجود صدها میلیون آلوئول سطح گستردهای را برای این فرآیند ایجاد میکند. اگر سطح آلوئولی کاهش یابد، بازده تنفسی کم میشود. این اختلال باعث کمبود اکسیژن در خون خواهد شد. بنابراین آلوئولها هسته اصلی عملکرد ریه به شمار میآیند.
۴. حمل گازها در دستگاه گردش خون
اکسیژن بیشتر توسط هموگلوبین در گلبولهای قرمز جابجا میشود. اتصال اکسیژن به هموگلوبین وابسته به فشار جزئی O2 است. بخش اندکی از اکسیژن نیز بهطور محلول در پلاسما وجود دارد. دیاکسیدکربن به سه شیوه انتقال مییابد: به صورت محلول، متصل به هموگلوبین و به شکل بیکربنات. بیشترین سهم با شکل بیکربنات است که تعادل اسید–باز را نیز تنظیم میکند. این سیستم حمل کارآمد از افزایش CO2 جلوگیری میکند. هر گونه نقص در این روند موجب تجمع اسید و اختلال عملکرد سلولی خواهد شد.
۵. تنظیم تنفس توسط مغز و گیرندهها
مرکز اصلی کنترل تنفس در بصلالنخاع و پل مغزی قرار دارد. این مراکز پیامهای عصبی لازم برای انقباض عضلات تنفسی را صادر میکنند. گیرندههای مرکزی در مغز افزایش سطح CO2 را شناسایی میکنند. گیرندههای محیطی در کاروتید و آئورت کاهش سطح O2 را حس میکنند. افزایش CO2 مهمترین عامل تحریک تنفس است. کاهش اکسیژن نیز در شرایط بحرانی موجب افزایش تنفس میشود. علاوه بر کنترل خودکار، انسان میتواند بهطور ارادی نفس خود را نگه دارد یا تغییر دهد. این سامانه پیچیده تعادل حیاتی بدن را حفظ میکند.
برچسب: ،
