اکسیژن پس از ورود به خون
دستگاه تنفسی و اجزای آن
دستگاه تنفسی شامل بینی، حلق، حنجره، نای، نایژهها و ریههاست. بینی نخستین فیلتر ورود هوا محسوب میشود و آن را پاکسازی و مرطوب میکند. mafbet حلق محل تلاقی دستگاه گوارش و تنفسی است و توسط اپیگلوت محافظت میشود. حنجره علاوه بر عبور هوا، صدا تولید میکند. نای به عنوان کانال اصلی هوا را به دو نایژه بزرگ منتقل میکند. نایژهها بارها منشعب شده و به برونشیولهای ظریف میرسند. این برونشیولها در نهایت به آلوئولهای متعدد ختم میشوند. در آلوئولها تبادل گازهای حیاتی صورت میگیرد. این مجموعه ساختار هماهنگ اساس تنفس کارآمد است.
۲. سازوکار دم و بازدم
دم فرایندی فعال و وابسته به انقباض عضلات است. دیافراگم هنگام دم پایین میآید و حجم قفسه سینه را افزایش میدهد. عضلات بیندندهای خارجی نیز دندهها را بالا میبرند. این تغییر موجب کاهش فشار درون ریهها میشود و هوا وارد میگردد. بازدم در حالت استراحت غیرفعال و نتیجه بازگشت کشسانی ریههاست. کاهش حجم قفسه سینه فشار داخلی را افزایش داده و هوا را بیرون میراند. در فعالیت شدید، بازدم با کمک عضلات کمکی فعال میشود. توازن دم و بازدم تبادل دائمی گازها را فراهم میکند. این چرخه برای ادامه زندگی حیاتی است.
۳. فرآیند تبادل گاز در آلوئولها
آلوئولها محل اصلی تبادل اکسیژن و دیاکسیدکربن در ریهها هستند. دیواره نازک آنها امکان انتشار گازها را فراهم میسازد. اکسیژن از آلوئول به مویرگها انتقال مییابد چون فشار جزئی آن بیشتر است. در مقابل، دیاکسیدکربن از خون به آلوئولها حرکت میکند. وجود سطح وسیع در آلوئولها باعث افزایش راندمان تبادل میشود. در بیماریهای ریوی این سطح کاهش یافته و کارایی تنفس کم میشود. این کاهش موجب کمبود اکسیژن در خون و تجمع دیاکسیدکربن میشود. بنابراین آلوئولها برای بقای بدن حیاتی هستند.
۴. حمل و جابجایی گازها در خون
اکسیژن عمدتاً با هموگلوبین در گلبولهای قرمز جابجا میشود. این اتصال برگشتپذیر است و در بافتها اکسیژن آزاد میشود. مقدار اندکی نیز در پلاسما حل میگردد. دیاکسیدکربن در سه شکل اصلی منتقل میشود: محلول در پلاسما، متصل به هموگلوبین، و به صورت بیکربنات. تبدیل به بیکربنات سهم اصلی انتقال را برعهده دارد. این مسیر به تعادل اسید–باز خون کمک میکند. اگر حمل اکسیژن یا CO2 مختل شود، متابولیسم سلولی آسیب خواهد دید. بنابراین انتقال گازها نقشی حیاتی دارد.
۵. مراکز کنترلکننده تنفس
تنفس توسط مراکز عصبی در ساقه مغز تنظیم میشود. این مراکز به صورت خودکار دم و بازدم را کنترل میکنند. گیرندههای شیمیایی مرکزی در مغز افزایش سطح دیاکسیدکربن را حس میکنند. گیرندههای محیطی در آئورت و کاروتید کاهش اکسیژن را شناسایی میکنند. در پاسخ به افزایش CO2، نرخ تنفس افزایش مییابد. در هیپوکسی نیز تحریک تنفس رخ میدهد. علاوه بر تنظیم خودکار، انسان قادر است به شکل ارادی تنفس خود را تغییر دهد. این سیستم چندلایه تضمینکننده ثبات بدن است.
برچسب: ،
